[Algemeen] Wanted for downloading?! (opinie)

[Mattheijs Eikelboom]

Hallo,

die column op webwereld is al enkele weken uit en de schrijver is
behoorlijk
bekritiseerd. Niet gek, als je weet wie hij tot zijn klanten mag rekenen
(lees: o.a. BUMA/STEMRA).
;-)

Matys

>>> Arend Lammertink <lamare op gmail.com> 03/31/10 3:55 PM >>>
Hoi allen,

Kwam dit tegen op WebWereld:

http://webwereld.nl/opinie/65384/wanted-for-downloading----opinie-.html

Gepubliceerd: Dinsdag 9 maart 2010
Auteur: Dirk Visser

*Het 'downloadverbod' is logisch en staat los van mogelijke handhaving.
Het
geroep van onder meer GroenLinks dat dit leidt tot vergaande
internetcontrole is angstzaaierij, schrijft Dirk Visser.*

“GroenLinks is tegen een downloadverbod. Zo'n verbod criminaliseert
miljoenen Nederlanders. Bovendien is het nauwelijks te handhaven. Gaat
de
overheid straks al het Internetgebruik van particulieren controleren?
GroenLinks vindt dat een ontoelaatbare schending van de privacy.
Internettoegang is een fundamenteel recht dat onder geen beding
aangetast
mag worden”. Aldus GroenLinks.

Als een landelijke politieke partij voor de verkiezingen een
auteursrechtelijk onderwerp tot een verkiezingsthema maakt, is er iets
bijzonders aan de hand. Wat is er precies aan de hand en is deze
aandacht
terecht?

Het auteursrecht (of copyright) bestaat in Nederland en in de rest van
de
wereld al heel lang. Het geeft creatieve personen (componisten,
schrijvers
en andere kunstenaars) het recht om te bepalen of en tegen welke
vergoeding
hun werk wordt gekopieerd en verspreid. Daardoor kunnen zij als hun werk
populair is van hun werk leven. Dat vinden de meeste mensen eerlijk en
redelijk en daardoor worden de makers in staat gesteld om meer muziek,
films, computerspellen en boeken te maken.

*Kopie voor privé-gebruik*
Zo lang als het auteursrecht bestaat, zijn er ook beperkingen aan
gesteld.
Het kopiëren voor privé-gebruik was in veel gevallen vrij en viel niet
onder
het verbodsrecht van de auteur. Maar ook aan privé-kopiëren werden
altijd al
grenzen gesteld. Zo was het bijvoorbeeld niet toegestaan om een heel
boek te
fotokopiëren, zolang het nog te koop was. Kopiëren van een
televisie-uitzending om deze later te bekijken en kopiëren van een CD
die je
zelf gekocht hebt, om deze bijvoorbeeld in de auto te kunnen
beluisteren,
mocht wel.

Bovendien was er, ter compensatie van het privé-kopiëren dat werd
toegestaan, een zogenaamde Thuiskopie-heffing van enkele dubbeltjes op
videobanden, cassettebandjes en later op blanco CD’s en DVD’s. Het geld
van
die heffing werd verdeeld onder de componisten, schrijvers en andere
kunstenaars.

*Internet maakt makkelijk*
Met de komst van internet is kopiëren heel makkelijk geworden en wordt
er
via internet, vaak anoniem, van alles aangeboden waar de auteur geen
toestemming voor heeft gegeven en waarvoor hij ook geen vergoeding
ontvangt.
En dat op steeds grotere schaal.

Intussen wordt de huidige heffing op CD’s en DVD’s door consumenten
omzeild
en worden dit soort blanco dragers sowieso steeds minder verkocht.
Daardoor
en door veel andere problemen is de opbrengst van de heffing daarop
sterk
aan het dalen. Nu zou er een heffing op MP3-spelers, harddiskrecorders,
harde schijven, USB-sticks, mobiele telefoons en allerlei ander
geheugencapaciteit kunnen komen. Maar daar zijn veel nadelen aan
verbonden
(grote verschillen in Europa, veel ontduiking, veel problemen bij de
verdeling) en het levert sowieso niet genoeg geld op om al het kopiëren
uit
illegale bron te compenseren. Daarom heeft de Minister van Justitie
besloten
dat de Thuiskopie-heffing beter kan worden afgeschaft.

Maar daarmee is het probleem niet opgelost. Als alle muziek en films en
straks alle e-books via internet worden aangeboden zonder toestemming
van de
auteur en zonder dat hij of zij er geld voor krijgt, dan is dat geen
goede
ontwikkeling. Dat vinden de meeste mensen niet eerlijk en niet redelijk.
De
makers worden dan niet meer in staat gesteld om meer muziek, films,
computerspellen en boeken te maken.

*IEr zijn ook mensen die deze ontwikkeling (kennelijk) niet oneerlijk,
onredelijk of onwenselijk vinden. De mensen die het illegale aanbod
verzorgen zijn deels (tussen)personen die er veel geld aan verdienen en
deels personen die muziek, films, computerspellen en boeken zonder
winstoogmerk willen ‘ruilen’ of ‘delen’ met anderen. Dit laatste klinkt
minder onsympathiek, maar het effect is hetzelfde: muziek, films,
computerspellen en boeken worden aangeboden en verspreid zonder dat de
auteur er toestemming voor heeft gegeven of er een vergoeding voor
krijgt.
Veel internetgebruikers maken hiervan gebruik door dit materiaal te
downloaden.

Internetgebruikers die gebruik maken van dit illegale aanbod geven daar
verschillende redenen voor. De meest gehoorde redenen zijn: het kan, het
is
gratis, het is makkelijk en iedereen doet het toch? Daar wordt soms aan
toegevoegd: “ze” (bedoeld wordt: de componisten, schrijvers en andere
kunstenaars en hun producenten) verdienen toch genoeg. Of: Het legale
aanbod
is niet beschikbaar of (veel) te duur.

De componisten, schrijvers en andere kunstenaars en hun producenten zijn
begrijpelijkerwijs heel ongelukkig met deze situatie, en ook veel andere
mensen zien wel in dat deze situatie niet echt eerlijk of wenselijk is.

*Downloadverbod*
Een commissie van Tweede Kamer-leden (van PvdA, CDA, VVD en SP), de
Commissie Gerkens, heeft zich in het probleem verdiept en is met een
voorstel gekomen: kopiëren uit illegale bron moet verboden worden en er
moet
een ruim en laagdrempelig legaal aanbod komen. De heffing op blanco
dragers
of andere geheugencapaciteit heeft geen toekomst en moet worden
afgeschaft
en dus niet uitgebreid. Het moet duidelijk worden dat kopiëren uit
illegale
bron onwenselijk en verboden is om het laagdrempelig legaal aanbod een
eerlijke kans te geven. De Minister van Justitie heeft laten weten het
met
deze voorstellen eens te zijn.

Tegelijkertijd is er internationaal de nodige onrust ontstaan over een
verdrag waar in het geheim over wordt onderhandeld. Het zogenaamde ACTA
Verdrag (Anti-Counterfeiting Trade Agreement) zou onder andere gaan
bepalen
dat internet gebruikers na drie keer downloaden uit illegale bron van
internet zouden moeten worden afgesloten; de ‘three strikes you’re out’
regel. Dit verdrag en deze regel zou onder zware druk van de Verenigde
Staten tot stand komen. Hoe het precies zit is niet bekend, omdat die
onderhandelingen zo geheim zijn. Vanwege deze geheimzinnigheid en
vanwege
die mogelijke afsluitingssanctie is er veel commotie over dit mogelijke
verdrag en over ‘download verboden’ en de sanctie daarop.

De Nederlandse regering en die commissie van Tweede Kamer-leden zijn,
zover
bekend, helemaal geen voorstander van dit verdrag of van deze
internet-afsluitsanctie op downloaden uit illegale bron. Maar hun
voorstellen en dit verdrag worden door sommigen op één hoop geveegd.

De Nederlandse regering en de commissie van Tweede Kamer-leden stellen
voor
dat kopiëren uit illegale bron verboden moet worden om het laagdrempelig
legaal aanbod een eerlijke kans te geven. Bovendien is een dergelijk
verbod
in verband met internationale regels nodig om de eerder genoemde
Thuiskopieheffing op kort termijn te kunnen afschaffen.

De Nederlandse regering en de commissie van Tweede Kamer-leden hebben
helemaal niets gezegd over de manier waarop het verbod op downloaden uit
illegale bron zou moeten of mogen worden gehandhaafd. Dat zijn ook twee
verschillende dingen: een verbod is een wettelijke norm en de sanctie
daarop
én de manier waarop wordt gehandhaafd zijn aparte zaken.

*Niemand voorstander*
Er is helemaal niemand die er voorstander van is dat “de overheid straks
al
het internetgebruik van particulieren gaat controleren” zoals Groenlinks
op
haar website suggereert. Dat gebeurt niet eens ter handhaving van het
verbod
om kinderporno te downloaden of te bezitten.

Er is een groot verschil tussen het verbieden van een bepaalde handeling
enerzijds en de wenselijksancties die er op worden toegepast anderzijds.

Veel mensen gooien af en toe vuil op straat. Het is verboden vuil op
straat
te gooien, dus: “Zo'n verbod criminaliseert miljoenen Nederlanders”. Er
is
geen permanent cameratoezicht om dat verbod te controleren. En als je
een
propje op straat gooit krijg je ook geen straatverbod of
gevangenisstraf. En
iedereen vindt het toch redelijk dat het verboden is om vuil op straat
te
gooien.

Vroeger was het ook verboden om hele boeken die nog te koop waren voor
privé-gebruik te fotokopiëren. Maar dat werd nooit gecontroleerd,
vervolgd
of bestraft. Toch vonden de meeste mensen het redelijk dat een heel boek
kopiëren niet mocht.
*
Onwenselijk*
Als iets algemeen onwenselijk wordt gevonden, kan de wetgever er voor
kiezen
om het te verbieden. (Op de vraag waarom downloaden uit illegale bron
onwenselijk is, wordt hieronder nog terug gekomen). Vervolgens en los
daarvan moet besloten worden welke handhaving en sanctie gewenst is.

Het is onwenselijk om wie dan ook het recht te geven om individueel
downloadgedrag te controleren. En er is zover bekend ook niemand in
Nederland die voorstelt dat te gaan doen. Er dreigt dus geen
“ontoelaatbare
schending van de privacy”.

Downloaden uit illegale bron, of, nog duidelijker, uit evident illegale
bron
is al lang verboden in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en veel andere
landen. Daar heeft het nog nooit enige schending van de privacy
opgeleverd.

Het gaat erom dat tussenpersonen die het illegale aanbod voor privé
kopiëren
coördineren en tussenpersonen zoals providers, zich niet kunnen
verschuilen
achter het feit downloaden uit evident illegale bron volledig toegestaan
zou
zijn, als zij worden aangesproken passende maatregelen te nemen tegen
het
omvangrijke, vaak anonieme, illegale aanbod.

De norm moet gewoon (weer) worden dat je andermans intellectueel
eigendom
respecteert en geen gebruik maakt van evident illegaal aanbod.

*Niet-commercieel ‘delen’ of uploaden toestaan?*
Er zijn echter ook mensen die vinden dat het omvangrijke, vaak anonieme,
illegale aanbod (óók) volledig moet worden vrijgelaten.

Zowel de Piraten Partij Nederland als de muziekvakbonden FNV Kiem/BV Pop
en
Ntb willen het niet-commercieel ‘delen’ of uploaden legaliseren. De
Piratenpartij wil het zover bekend vrijlaten zonder enige vergoeding, de
muziekvakbonden willen er ‘een kleine vergoeding per internetaansluiting’
tegenover stellen.

Het vrij laten van het ‘niet-commercieel ‘delen’ of uploaden’ betekent
dat
iedereen alles wat hij maar wil, inclusief alle muziek, alle films, ook
die
nog niet of pas net in de bioscoop zijn, alle computerprogramma’s en
alle
nieuw e-books, kan uploaden naar websites en kan delen via peer-to-peer
-
filesharing systemen, zonder toestemming van de mensen die ze hebben
gemaakt.

Dat betekent dat niemand meer zeggenschap heeft over wanneer en hoe zijn
eigen werk wordt verspreid. Dat betekent ook dat gratis de norm wordt.
Alles
kan en alles mag met andermans werk.

*Maakt niet uit*
De beperking tot ‘niet-comercieel’ maakt voor de schade die het
veroorzaakt
niets uit. Of een nieuwe film of een nieuw computerprogramma nu
commercieel
of niet commercieel op het internet wordt gezet, het gevolg is
hetzelfde:
iedereen ter wereld kan het onbeperkt gratis downloaden en gebruiken.

De muziekvakbonden willen daar dus ‘een kleine vergoeding per
internetaansluiting’ tegenover stellen en denken kennelijk dat ze
daarmee
alle rechthebbenden ter wereld kunnen compenseren.

Door al het niet-comercieel uploaden volledig vrij te laten ontstaat
volgens
de muziekvakbonden “een beter zicht op het forse illegale gebruik van
rechten door de commercie, waartegen hard moet worden opgetreden en
waarbij
ook internetproviders op hun (morele) verantwoordelijkheden moeten
worden
aangesproken”.

Wat deze muziek vakbonden zich kennelijk in het geheel niet lijken te
realiseren is dat “het forse illegale gebruik van rechten” op dit moment
voor het overgrote deel ‘niet-comercieefilesharing systemen en websites zoals Mininova en The Pirate Bay.

Het niet-commercieel ‘delen’ of uploaden vormt juist dat “forse illegale
gebruik van rechten”. Als je dat volledig vrij laat, hoeven providers
ook
geen (morele) verantwoordelijkheid meer te nemen, want dan mag gewoon
alles.
(Het verschil tussen commercieel en niet- commercieel uploaden maakt
voor
het gevolg niet uit, evenmin als het verschil tussen een huur- en een
hobbymoordenaar).
*
Piraten Partij*
Het lijkt erop dat deze muziekvakbonden er vooral op uit zijn om het
beheer
en de verdeling van de door hen gewenste ‘kleine vergoeding per
internetaansluiting’ via hun dochterorganisatie Norma te laten
plaatsvinden.
Zij lijken zich echter niet te realiseren dat zij in feite een even
radicale
opheffing van intellectuele eigendom op internet voorstellen als de
Piraten
Partij.

Dat een nieuwe splinterpartij als de Piraten Partij een cosmetisch
onderscheid maakt tussen commercieel en niet-commercieel uploaden is
niet
verbazingwekkend, maar maakt haar achterban niets uit: die wil gewoon
alle
regels op internet afschaffen en alles vrij laten.

Dat muziekvakbonden, waar serieuze musici bij zijn aangesloten, het
recht
van de intellectuele eigendom op internet om zeep willen helpen in ruil
voor
een schamele door hen zelf te verdelen vergoeding is tamelijk
onbegrijpelijk.

*Het legale aanbod moet beter*
De norm moet gewoon (weer) worden dat je andermans intellectuele
eigendom
respecteert en geen gebruik maakt van evident illegaal aanbod. Maar daar
staat tegenover dat het legale aanbod nog wel beter (ruimer, makkelijker
en
goedkoper) moet.

De rechthebbenden hebben de stortvloed aan illegaal aanbod tot op zeker
hoogte aan zichzelf te wijten. Daar zijn allerlei verklaringen voor te
geven, maar inmiddels heeft men de negatieve gevolgen ervan zeer
ingrijpend
ondervonden. Veel grote muziekondernemingen staan inmiddels op omvallen.

Het legale aanbod wordt de laatste tijd wel al beter, maar moet nog veel
beter. Het moet mogelijk worden om heel eenvoudig kleine bedragen te
betalen
voor muziek, films, spelletjes en informatie. Met iTunes, met name met
de
‘apps’, gaat het de goede kant op. De bereidheid om er voor te betalen
bestaat en neemt toe. Ook de bereidheid te betalen voor ringtones is een
goed voorbeeld van hoe het ook kan.

Rechthebbenden moeten hun uiterste best doen om zo snel mogelijk het
legale
aanbod beschikbaar te stellen in iedere vorm die de techniek mogelijk
maakt
tegen een redelijke, lage prijs.

Prof. mr Dirk J.G. Visser is hoogleraar intellectuele eigendomsrecht aan
de
Universiteit Leiden en advocaat in Amsterdam.