[Algemeen] Ontwerp verkiezingsprogramma Groenlinks

[Reinier Bakels]

> > De Nederlandse grondwet stamt in hoofdzaak nog steeds uit 1848, toen
> > Thorbecke een structuur bedacht vanwege het probleem van die tijd, 
> > namelijk
> > dat onze republiek in 1815 poltseling koninkrijk werd, en de koningen 
> > zich
> > niet wisten te gedragen. Daar komt de "ministeriële
> > verantwoordelijkheid" vandaan, nu een voorwendsel om Balkenende te 
> > treiteren
> > als een vastgoedproject van Willem Alexander niet helemaal smetteloos
> > verloopt.
> >
>
> Uiteraard neem ik jou niets kwalijk, sterker nog, ik waardeer je
> altijd wel overwogen en onderbouwde input ten zeerste.
Nou ja, ik wil niet de "deskundige" uithangen - maar wel wat feiten in de 
discussie brengen.
>
> Ik weet niet of dit een fundamenteel staatsrechtelijk probleem is,
> hoewel ik het misschien wel als zodanig opgeschreven heb.
>
> Waar ik het over heb is dat ik grote problemen heb met die "Oekaze Kok":
> http://www.algemenebestuursdienst.nl/download_mce.cfm?file_name=ABD_interviewt_tweedekamerlid.pdf&file_contentType=application/pdf
<snip>
Hier zijn twee antwoorden op:
1. Kamerleden kunnen het vertrouwen opzeggen in een minister die hen niet 
behoorlijk informeerd.
2. Voro het overige hebben we de Wet Openbaarheid van bestuur. Daar staan 
wat uitzonderingen in (bijv. voor "intern beraad"), en die worden soms (te) 
breed geïntrepreteerd. Helemaal moelijk is de "Euro-WOB", die de Commissis 
aanvoert als argument om bepaalde stukken niet openbara te maken "omda dat 
de politieke onderhandelingen zou bemoeilijken".
Als je de WOB wilt veranderen dan zijn m.i. de vragen:
- is de huidige tekst slecht of wordt-ie alleen maar te beperkt 
geïnterpreteerd? (je kunt niet iets voorstellen wat er al in staat)
- in het eerste geval: hoe liggen de politieke verhoudingen voor een 
verbetering van de tekst.

> Het praktische probleem waar ik het over heb, is dat het ambtenaren op
> welk niveau dan ook formeel glashard verboden wordt welk contact dan
> ook met kamer of pers te hebben:
>
> "Aanwijzing 5. De ambtenaren beperken zich in alle gevallen tijdens
> het contact met de
> Staten-Generaal tot het verstrekken van de gevraagde inlichtingen van
> feitelijke aard"
Ik denk dat dit een uitvloeisel is van het systeem van ministeriële 
verantwoordelijkheid. En ambtenaren die kwaad willen, kunnen spelletjes 
uithalen door buiten de bewindspersoon om te gaan. Overigens dacht ik dat 
ambtenaren zulke regels naast zich neer kunnen leggen als ze echt in 
gewetensnood komen. Je komt dan ook op het terrein van klokkenluiders, en 
misschien moeten hun rechten beter geregeld worden. Een overmaat aan 
klokkenluiders is ook niet goed.
>
> En ook vanuit de kamer is hier al eerder kritiek op geweest (zelfde pdf):
>
> "De technische briefings door ambtenaren valt bij veel Kamerleden,
> en Joost Eerdmans, in goede aarde.
Kamerleden zijn in beginsel de baas en moeten daar dan maar gewoon om 
vragen. met een wettelijke regeling schiet je in ons systeem niets op, want 
kamerleden slepen bewindslieden niet voor de rechter.

>
> En daarom vind ik dat we daar iets over in ons programma moeten
> zetten, hoewel ik moet toegeven dat je een punt hebt dat het misschien
> wat ver gaat dit aan de grondwet op te hangen. Het kan ook gewoon
> vanuit onze politieke beginselen, het streven naar transparantie.

Nogmaals: in ons systeem wordt van ambtenaren ook loyaliteit aan hun 
bewindspersoon verlangd. Maar ik kan mij voorstellen dat het anders ligt 
voor beleidsambtenaren in de top van een ministerie, en ambtenaren bij een 
agentschap in Zwolle. Je moet er ook rekening mee houden dat ze rustig 
regels stellen die in strijd zijn met de wet. Als jij een kamerlid 
informeert, word je echt net meteen ontslagen. Wel misschien als je 
duidelijk je minister voor het blok zet zonder dat je eerst geprobeerd hebt 
via de reguliere kanalen te signaleren.

Ik weet van een medewerker van het Duitse octrooibureau die door zijn baas 
verboden werd om het Ministerie van Justitie in Berlijn bij te praten over 
softwareoctrooien. Dat gaat m.i. te ver.

Van foute regels gesproken: toen ik nog in loondienst was bij de 
universiteit, werd van mij verlangd dat ik *toestemming*  zou vragen voor al 
mijn (betaalde en onbbetaalde) nevenfuncties, en daar ook opgave van zou 
doen. Wel nu, dat is gewoon in strijd met de ambtenarenwet. Die verlangt dat 
je nevenfuncties *bekend maakt* die tot belamgenverstrengeling kunnen 
leiden. (Doe je dat niet, dan kunnen ze je dat achteraf terecht verwijten). 
Het is ook vanuit de werkgever niet verdtandig om toestemming te verlangen - 
want dan krijgt die een verantwoordelijkheid die helemaal niet prettig is.

Voorbeeld: (denkbeeldig): de universiteit heeft een "strategische alliantie" 
(whatever) met Philips, en een Philips directeur zegt tegen een lid van het 
College van Bestuur van de Universiteit: zeg amice, wat die Bakels over 
softwareoctrooien schrijft, en nog meer dat hij meeloopt in een demonstratie 
in Brussel, dat bevalt ons niet. Dan moet de universiteit kunnen zeggen; 
"sorry, wij hebben die Bakels niet aan een touwtje, hij heeft ook vrijheid 
van meningsuiting". en dan moet meree Philips niet *kunnen* zeggen: sorry, 
gelul, hij heeft toestemming volgens jullie eigen reglementen.

Bij nevenfuncties praat je over een ingewikkeld dilemma tussen transparantie 
en privacy. Wat ik met PP en FFII doe, gaat de universiteit geen bliksem 
aan. Maar als ik consultancy doe moet de opdrachtgever wel weten dat hij 
niet met eeen activist te doen heeft.

> Voor mij dient de grondwet een aantal zaken te waarborgen en in
> essentie het verschil te maken tussen het "dictatorschap van de
> meerderheid" en een rechtstaat, waarin bepaalde zaken gewaarborgd
> zijn, zaken die we burger-rechten noemen.

Onze Nederlandse grondwet is daarvoor niet geschikt, omdat deze in de meeste 
gevallen elke uitzondering toestaat die het parlement heeft goedgekeurd. 
Heel anders dat het Duitse Grundgesetz: 
http://bundesrecht.juris.de/bundesrecht/gg/index.html
Zoals gezegd kunnen bij onze Oosterburen de parlementariërs op de vingers 
worden getikt door het Bundesverfassungsgericht. Als je je in dat systeem 
verdiept vraag je je af hoe het in Nederland in s'hemelsnaam toch nog werkt. 
Ik denk dat je hier afhankelijk bent van het fatsoen van de kamerleden. 
Dat - zoals bekend - steeds verder te zoeken is. En van het EVRM als 
vangnet.

Je weet dat Donner nog als Minister van Justitie zich een keer liet 
ontvallen dat in Nederland de Sharia kan worden ingevoerd als een 
meerderheid dat wil. het huis was te klein, maar staatsrechtelijk had hij 
gelijk. Dus zou zelfs Wilders voor een sterkere grondwet moeten zijn.

--->>> BTW misschien weet je dat een Commissie aan het kijken is naar de 
Nederlandse grondwet? http://www.staatscommissiegrondwet.nl/

Van transparantie gesproken: vorige week was ik op een bijeenkomst van 
islamdeskundigen (http://www.hum.leidenuniv.nl/lucis/) die - voor mij 
volstrekt geloofweaardig - gehakt maakten van alle onzin die niet alleen 
door Wilders, Hirsi Ali (kan dat mens niet voorgoed ophoepelen), Cliteur, 
Afshin Ellian en Hans Janssen wordt gedebiteerd. Maar bij hun (die mensen 
van het LUCIS) was de zaal half leeg, en als ze soms actualiteitenrubirken 
aanboden om de zaak ook eens van een andere kant te belichten, dan waren ze 
niet welkom. Niet spannend genoeg.

Universiteitsbesturen willen graag opvallen in de media. Daar hebben ze 
zelfs al "mediahoogleraren" voor. Maarten van Rossem was er een (maar die is 
nog wel goed geloof ik). Bas Haring (bekend van TV) is er ook een, maar op 
een lezing betrapte ik hem op allerlei methodologische fouten. Een 
zelfingenomen nep-filosoof. Het eind van het liedje is dat bezuiningingen op 
onderwijs de universiteiten *corrupt* maakt! En dan te bedenken dt de 
academische vrijheid eigenlijk een grondrecht is. Volgens de Duitsers 
althans wel!

reinier