[Algemeen] Ontwerp verkiezingsprogramma Groenlinks

Wo Mrt 24 10:16:06 CET 2010

2010/3/23 Reinier Bakels <r.bakels op planet.nl>:
> Zie mijn tussengevoewgde aantekeningen.
>>
>> Ooops. Knip&plak vout...
>>
>> Herstel:
>>
>> On 3/23/10, Reinier Bakels <r.bakels op planet.nl> wrote:
>> > heb jij een idee hoe je de PP zou contrasteren met groen links? in the
>> > europees parlement waren het ook de groenen die steeds meehielpen tegen
>> > > de
>> > swpats.
>>
>>
>> Nou, ik zou graag willen suggereren de volgende punten op te nemen in
>> ons programma:
>>
>>
>> Het is vanzelfsprekend dat de Piratenpartij staat voor het recht van
>> informatie door de eerste en tweede kamer. Zonder adequate informatie
>> kan het parlement eenvoudigweg niet functioneren. Wanneer
>> regeringsfunctionarissen deel nemen aan onderhandelingen achter
>> gesloten deuren, zonder de kamers der staten generaal hierover
>> adequaat en volledig te informeren, dan is dat een inbreuk op het
>> grondwettelijke informatierecht van het parlement, hetgeen
>> onacceptabel is. Tevens vloeit uit dit recht de verplichting voort dat
>> ook het ambtenarenapparaat als onderdeel van de staat het parlement
>> van alle informatie dient te voorzien waarvan verondersteld kan worden
>> dat deze voor het parlement van belang is. Dit betekent dat de
>> wetgeving die bekend staat als de "oekaze Kok", en waarin het
>> ambtenaren verboden wordt contacten te onderhouden met leden van het
>> parlement en/of deze van informatie te voorzien, veranderd dient te
>> worden van een verbod in een verplichting. Het is onacceptabel dat er
>> in dit land wetten worden gemaakt die de grondwettelijk vastgelegde
>> principes zo fundamenteel negeren.
>
> Je moet het mij niet kwalijk nemen, maar je begeeft je hier op een terrein -
> het staatsrecht - dat gewoon een *vak* is waar al heel veel over gezegd is.
> Natuurlijk schrijfgt de wetenschap niet voor wat jij politiek "moet willen".
> Maar er zijn wel wielen die al uitgevonden zijn die niet niet nog een keer
> opnieuw moet uitvinden. Dat heb ik vooral ook geleerd toen ik gebruik maakt
> van mijn verblijf in München in 2003 om colleges Duits staatsrecht te
> volgen. In Duitsland hebben natuurlijuk in de 20ste eeuw een aantal akelige
> "experimenten" plaatsgevonden waar men veel van geleerd heeft.
>
> De Nederlandse grondwet stam in hoofdzaak nog steeds uit 1848, toen
> Thorbecke een structuur bedacht vanwege het probleem van die tijd, namelijk
> dat onze republiek in 1815 poltseling koninkrijk werd, en de koningen zich
> niet wisten te gedragen. Daar komt de "ministeriële
> verantwoordelijkheid"vandaan, nu een voorwendsel om Balkenende te treiteren
> als een vastgoedproject van Willem Alexander niet helemaal smetteloos
> verloopt.
>

Uiteraard neem ik jou niets kwalijk, sterker nog, ik waardeer je
altijd wel overwogen en onderbouwde input ten zeerste.

Ik weet niet of dit een fundamenteel staatsrechtelijk probleem is,
hoewel ik het misschien wel als zodanig opgeschreven heb.

Waar ik het over heb is dat ik grote problemen heb met die "Oekaze Kok":
http://www.algemenebestuursdienst.nl/download_mce.cfm?file_name=ABD_interviewt_tweedekamerlid.pdf&file_contentType=application/pdf

"“Juist omdat de burger ons als één overheid ziet, is het nodig dat er
meer begrip tussen ambtenaren
en Kamerleden groeit” (Liesbeth Spies, CDA).
Hoewel uit dit citaat blijkt dat de burger geen onderscheid maakt
tussen ambtenaren
en Kamerleden, ervaren de spelers op het Haagse speelveld dit
onderscheid wel degelijk.
De scheiding der machten maakt nu eenmaal dat er altijd een
spanningsveld zal zijn.
En dat is maar goed ook. De trias politica van Montesquieu is niet
voor niets benoemd.
De vraag is echter wanneer de spanning te sterk en daardoor inefficiënt wordt.

In 1998 heeft toenmalig premier Kok de spanning vergroot door de
uitvaardiging van
een richtlijn, ook wel bekend geworden als de Oekaze-Kok. Deze
richtlijn, vooral bedoeld
als markering van de ministeriële verantwoordelijkheid, legde de
contacten tussen
rijksambtenaren en Kamerleden aan banden. Hierdoor verkrampte de wijze waarop
ambtenarij en politiek met elkaar omgaan fl ink. Was de spanning te
groot geworden?
Deze vraag kwam naar voren in het kader van het tienjarig bestaan van
de Algemene
Bestuursdienst. In de Professie met Passie bijeenkomsten, die werden
georganiseerd in
het kader van het jubileum, werd er met elkaar en de buitenwereld
gedebatteerd over
het vak en de passie van de ambtenaar. Tijdens de slotconferentie riep
minister Remkes
op om ‘het grijze gebied’ rond de contacten tussen topambtenaren en
Kamerleden te
gaan verkennen. Daarmee werd een kentering zichtbaar in de wijze
waarop ambtenarij
en politiek met elkaar omgaan."

Het praktische probleem waar ik het over heb, is dat het ambtenaren op
welk niveau dan ook formeel glashard verboden wordt welk contact dan
ook met kamer of pers te hebben:

"Aanwijzing 5. De ambtenaren beperken zich in alle gevallen tijdens
het contact met de
Staten-Generaal tot het verstrekken van de gevraagde inlichtingen van
feitelijke aard"

En ook vanuit de kamer is hier al eerder kritiek op geweest (zelfde pdf):

"De technische briefings door ambtenaren valt bij veel Kamerleden,
zoals Co Verdaas
en Joost Eerdmans, in goede aarde. De laatste stelt: “Ik ken de regels
bij de ministeries
omtrent de contacten tussen politici en ambtenaren, maar ik betreur
deze. Meer contact
zou mij kunnen helpen bij mijn oordeelsvorming. Meer briefings,
gesprekken en uitleg
zou goed zijn.” Ook Kees van der Staaij (SGP) is positief. Hij vindt
dat creativiteit ook staat
voor de mogelijkheden die een ambtenaar hanteert om met derden de
maatschappelijke
problematiek in kaart te brengen. Hierbij kunnen de Tweede Kamer en
ambtenaren elkaar
ondersteunen. Interactieve technische briefi ngs lijken hem hiervoor
een goed instrument."

Deze wetgeving is veel en veel te ver doorgeschoten, net als het
auteursrecht. Formeel mag ik als "ambtenaar" niet eens een mailtje
sturen aan de tweede kamer als ik het niet eens ben met, zeg het
besluit over de JSF, terwijl dat niets maar dan ook helemaal niets met
mijn werk van doen heeft.

Daarnaast betekent dit dat het niet mogelijk is voor ambtenaren "op de
werkvloer" om de kamer al dan niet vertrouwelijk van eventuele
misstanden op de hoogte te brengen. Dit betekent concreet dat de
tweede kamer alleen via top-ambtenaren en vervolgens via de minister
op de hoogte kunnen komen van eventuele misstanden waar ook binnen de
overheid. En dat gaat lijnrecht in tegen onze beginselen van het
streven naar transparantie van het politieke bestel en de overheid.

En daarom vind ik dat we daar iets over in ons programma moeten
zetten, hoewel ik moet toegeven dat je een punt hebt dat het misschien
wat ver gaat dit aan de grondwet op te hangen. Het kan ook gewoon
vanuit onze politieke beginselen, het streven naar transparantie.

> Comnstitutionele toetsing past niet in ozne traditie - en verlangt een ander
> soort grondwet. De Duitsers hebben daar een apart hof voor, een mooi
> systeem, bedoeld om te voorkomen dat de ellende van het derde rijk herhaald
> wordt, maar ook de ellende van de Weimarrepubliek, die overigens hoopvol
> begon met een grondwet die helemaal tegen discriminatie was.
>
> Als je hier politiek iets mee wilt doen dan moet je
> 1. je eerst diepgaand verdiepen in (vergelkijkend) staatsrecht (dat bedoel
> ik niet denigrerend!)
> 2. ej afvragen of je hier politiek mee kunt scoren. D66 zette zijn
> kroonjuwelen in de ijskast. Een beperkte constitutionele toetsing die Groen
> Links in een initiatief-wetsontwerp heeft vastgelegd is nog steeds geen wet.
> En de toetsing aan het EVRM (die wel mag van onze grondwet) werkt toch best
> aardig.

Voor mij dient de grondwet een aantal zaken te waarborgen en in
essentie het verschil te maken tussen het "dictatorschap van de
meerderheid" en een rechtstaat, waarin bepaalde zaken gewaarborgd
zijn, zaken die we burger-rechten noemen.

Voor mij is het politiek dan ook van belang dat deze zaken voldoende
gewaarborgd zijn in zowel de wet als de uitvoering, anders zou MP GW
zo maar zijn naar mijn idee onwenselijke ideeën in een wet kunnen
gieten. Als je kijkt naar hoe het Lissabonverdrag "er door gedrukt
is", dan zou je toch eigenlijk moeten concluderen dat je, als je daar
een 2/3 meerderheid voor krijgt, je niet hoeft aan te trekken van de
grondwet. Al wat je moet doen is je gewenste "grondwetswijziging" in
de vorm van een verdrag gieten en het door de kamer loodsen. Aangezien
de PP in de Upssala verklaring aangeeft toch ook duidelijke
vraagtekens te zetten bij het democratische gehalte van de EU en er
persoonlijk toch ook de nodige vraagtekens zet bij in hoeverre dit
verdrag eigenlijk wel door onze grondwettelijke beugel kan, lijkt het
mij zeer wenselijk dat dit gat, dat er ultimo voor moet zorgen dat
onze burgerrechten veilig zijn en blijven, gedicht word, traditie of
geen traditie.

Als wannabe politicus kan ik er niet over oordelen of dat een ander
soort grondwet zou vergen, maar daar heb je natuurlijk ook ministers
en een ambtenarenapparaat voor, die dat keurig kunnen uitzoeken en aan
kunnen geven wat dat dan allemaal zou betekenen. Al wat ik als
politicus kan zeggen is: ik vind dat de burgerrechten zoals die in de
grondwet staan beter beschermd moeten worden tegen wetten die daar
mogelijk tegen in gaan en daarom vind ik dat er iets van een
constitutioneel hof moet komen.

Ik denk wel dat je hier politiek mee zou kunnen scoren, juist omdat er
heel veel mensen zijn die niet te spreken zijn over het
Lissabonverdrag. Het is echt niet voor niets dat de eerdere grondwet
is afgewezen in een referendum. Er is daarom naar mijn idee zonder
meer politiek voordeel te behalen als je het Lissabonverdrag op de
korrel neemt, en dat zou hier een gevolg van kunnen zijn.

Maar misschien zie ik het te zwaar in, en biedt het EVRM  voldoende
waarborgen, hoewel je daar volgens mij niet zo maar aan kunt kloppen,
maar pas als je ergens slachtoffer van bent, IIRC.

>>
>> Daarom dient er tevens een wet te komen waarin wordt vastgelegd dat
>> een aantal burgers en/of kamerleden nieuwe en bestaande wetten bindend
>> door een rechter aan de grondwet kunnen laten toetsen, waarbij de
>> rechter de bevoegdheid krijgt (gedeelten van) wetten te vernietigen
>> voor zover die niet in overeenstemming zijn met de grondwet. Idealiter
>> zou dit tevens in de grondwet vastgelegd dienen te worden. Tevens
>> dient in deze wet te worden vastgelegd dat de in de grondwet geborgde
>> principes breed naar de geest geïnterpreteerd dienen te worden. Het is
>> immers duidelijk wat het doel van bijvoorbeeld het briefgeheim is, het
>> beschermen van de privacy van burgers tegen een al te nieuwsgierige
>> overheid, en het is daarmee vanzelfsprekend dat dit principe ook op
>> bijvoorbeeld het internet van toepassing is.
>
> Dat is het Duitse systeem. Waar je zoals gezegd een ander soort grondwet
> voor nodig hebt. Of wetten inrterpretatieregels moeten bevatten is
> omstreden. Grondrechten botsen vaak, en daarom kent het EVRM een heel
> systeem van beperkingen (afwijkingen alleen bij wet EN indien noogzakelijk
> in een democratische samenleving). Als je daar een aparte rechter voor hebt
> dan kan zich jurisprudentie ontwikkelen.

Zoals ik al zei: de vraag van of dat verdere gevolgen heeft voor hoe
je de grondwet dan in zou moeten richten, staat los van de vraag of je
het wenselijk vind of niet om een constitutioneel hof te hebben of
niet.

En als "inrterpretatieregels" omstreden zijn, dan is dat voor mij geen
halszaak, en ook heb ik er geen enkel probleem mee als experts een
goed systeem verzinnen hoe e.e.a. het beste zou kunnen. Er hoeft voor
mij ook niet per se een constitutioneel hof te komen, als er maar
"iets" komt dat er voor zorgt dat er geen wetten gemaakt kunnen worden
die tegen de grondwet in gaan.

>
> Het is een merkwaardige paradox dat je in een democratie toch eigenlijk niet
> onvoorwaardelijk de gedachte van volkssoevereiniteit 100% kunt vasthouden.
> Daarom kunnen de eerste 20 artikelen van de Duitse grondwet qua strekking
> nooit veranderd worden (behalve als er een revolutie komt ...). Enfin,
> computermensen weten dat je in een goed beveiligd systeem niet één superuser
> moet hebben die alles mag.

Inderdaad. Dat is het essentiele verschil tussen het "dictatorschap
van de meerderheid" en de rechtstaat. En das maar goed ook.....

>> Een ander in de grondwet verankerd principe is dat niet alleen
>> burgers, maar ook kamerleden en regeringsleden strafrechtelijk
>> vervolgd moeten kunnen worden wanneer zij (ambts)misdrijven begaan.
>> Aangezien tevens het principe van scheiding der machten in de grondwet
>> is verankerd, is zelfs het hoogste rechtsorgaan, de Hoge Raad der
>> Nederlanden, niet zonder meer bevoegd kamerleden en/of Ministers te
>> vervolgen. Dit heeft geleid tot de situatie dat er een aantal
>> aangiften gedaan zijn bij de Hoge Raad die eenvoudigweg niet behandeld
>> worden, niet door de Hoge Raad, niet door de Minister van Justitie en
>> niet door de Tweede Kamer. Dit is onacceptabel in een rechtstaat en de
>> Piratenpartij wil dan ook dat er in de Tweede Kamer een commissie komt
>> die verantwoordelijk is voor onder meer het afhandelen van aangiften
>> wegens al dan niet vermeende ambtsmisdrijven begaan door Ministers
>> en/of staatssecretarissen. Tevens dient wettelijk vastgelegd te worden
>> dat justitie gevallen waarin zij onbevoegd is aan de tweede kamer ter
>> behandeling voor dient te leggen.
>>
> Tja, daar hebben we het vaak over gehad. Als mjn klantten vroeger een
> (vermeende) fout in een softwarepakket meldden, kwam het ontwikkelingslab
> soms terug met een WAD melding: works as designed = volgens de
> specificaties. Miscshien niet zoals jij zou willen, maar wel volgens het
> boekje, en niet helemaal zonder reden meestal.
>
> Het uiitgangspunt bij ambtsmisdrijven doro politici is dat slechts in het
> uiterste geval de politieke strijd gejuridiseerd moet worden. Ik heb het dan
> over op de persoon (of organen) gerichte sancties. Dat is iets anders dan
> dat wetten de een constituitioneel hof worden afgekeurd (in Duitsland vaak
> op termijn, met de opgracht: maak iets beters. Want dat doet het BVerfG weer
> niet: dat valt onder Parlamentsvorbehalt - ze zikjn geen pseudo-politici en
> bewaken hun eigen grenzen. verzuimt het parlement bijtijds met iets beters
> te komen, dan vervalt (meestal na enkele jaren) de "foute"wet. Bijv. op de
> vermogensbelasting.
>

Het punt waar het mij bovenal om gaat gaat niet in tegen het principe
dat "ambtsmisdrijven doro politici is dat slechts in het uiterste
geval de politieke strijd gejuridiseerd moet worden".  In mijn geval
zou ik het prima vinden, nou ja, als de minister of de kamer zou
zeggen: "Meneer Lammertink, u bent hartstikke kierewiet en wij
adviseren u een goed psychiater te zoeken. De vermoedens die u geuit
heeft slaan helemaal nergens op, want <goed betoog met steekhoudende
argumenten, al dan niet politiek van aard>".

Waar het om gaat is dat iemand moet *beslissen* of bepaalde vermoedens
van misdrijven "gejuridiseerd" moeten worden of niet. En dat is echt
iets anders dan dat men, een in mijn geval wettelijk verplichte,
aangiften eenvoudigweg negeert en geen *beslissing* neemt, want
niemand schijnt er voor verantwoordelijk te zijn om te zeggen: "ja,
hier moet vervolgd worden." of "nee, hier moet niet vervolgd worden".

En dat betekent dat in feite ministers, staatssecretarissen en
kamerleden immuun zijn voor rechtsvervolging en dat lijkt me nu ook
weer niet de bedoeling.

Het enige wat ik dus wil is dat iemand formeel een *beslissing* neemt
en niet dat iedereen besluit dat het niet zijn probleem is.

Gr.

-- Arend --